* Khen thưởng: đúng người, đúng việc, kịp thời, công bằng Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, thi đua luôn gắn liền với khen thưởng. Người coi khen thưởng là một biện pháp giáo dục, động viên và nêu gương có tác dụng lan tỏa mạnh mẽ trong xã hội. Tuy nhiên, khen thưởng phải bảo đảm các nguyên tắc: chính xác, công bằng, kịp thời và có tác dụng giáo dục. Hồ Chí Minh phê phán gay gắt bệnh hình thức, chạy theo thành tích, khen thưởng tràn lan hoặc thiên lệch. Người căn dặn: khen thưởng không nhất thiết phải nhiều, nhưng phải đúng; không cốt ở hình thức, mà cốt ở tác dụng khuyến khích quần chúng noi theo. Đặc biệt, Người rất coi trọng việc phát hiện, biểu dương những tấm gương bình dị, những người lao động trực tiếp, những cá nhân “vô danh” nhưng có đóng góp thiết thực cho xã hội. Những quan điểm này đã được thể chế hóa trong các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là trong Luật Thi đua, Khen thưởng và các nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị, Chính phủ, các bộ, ban, ngành Trung ương và địa phương.
* Thi đua, khen thưởng phải dựa vào dân, vì dân và do dân.
Một đặc sắc nổi bật trong tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua, khen thưởng là tính quần chúng sâu sắc. Người khẳng định: “Thi đua là của quần chúng”, do quần chúng tổ chức, quần chúng tham gia và quần chúng hưởng lợi.
Cán bộ, đảng viên phải là người gương mẫu, đi đầu trong thi đua, nhưng không được làm thay, áp đặt hay hành chính hóa phong trào. Theo Người, thi đua chỉ có sức sống khi xuất phát từ nhu cầu, lợi ích chính đáng của nhân dân, khi nhân dân thấy rõ mình là chủ thể, là người sáng tạo và là người thụ hưởng thành quả. Do đó, việc tổ chức phong trào thi đua phải phù hợp với điều kiện thực tiễn, trình độ, đặc điểm của từng đối tượng, từng địa bàn.
Quan điểm này tiếp tục được khẳng định trong các văn kiện của Đảng thời kỳ đổi mới, đặc biệt là yêu cầu “lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm” trong tổ chức các phong trào thi đua phát triển kinh tế – xã hội.
* Ý nghĩa và giá trị thời đại của tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua, khen thưởng
Trong bối cảnh hiện nay, khi đất nước đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua, khen thưởng vẫn giữ nguyên giá trị thời sự. Việc học tập và vận dụng tư tưởng của Người đòi hỏi phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác thi đua, khen thưởng theo hướng thiết thực, hiệu quả, chống bệnh hình thức, thành tích, cào bằng.
Các văn kiện của Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương gần đây đều nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng phong trào thi đua yêu nước, coi đây là một trong những giải pháp quan trọng để khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc, phát huy ý chí tự lực, tự cường và sức sáng tạo của toàn dân tộc.
Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác thi đua, khen thưởng là một hệ thống tư tưởng toàn diện, sâu sắc và giàu giá trị nhân văn. Tư tưởng đó không chỉ soi sáng con đường tổ chức và phát động phong trào thi đua yêu nước trong suốt quá trình cách mạng Việt Nam, mà còn tiếp tục là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho việc đổi mới công tác thi đua, khen thưởng trong giai đoạn hiện nay. ST